Lutowanie to jedna z najprostszych metod trwałego łączenia elementów metalowych i elektrycznych. Jesteś początkującym majsterkowiczem i zastanawiasz się, jak prawidłowo lutować przewody? W naszym poradniku przedstawiamy główne zasady dotyczące tego, jak poprawnie lutować.
Stworzenie połączeń za pomocą lutownicy jest możliwe dzięki lutom, czyli metalowym spoiwom. Element spoiwa musi mieć temperaturę topnienia niższą niż temperatura topnienia łączonych przedmiotów. Lut pod wpływem obróbki termicznej ma rzadką konsystencję. Dzięki temu można zespolić metalowe elementy. Ważne jest jednak, aby elementy te osiągnęły tę samą temperaturę, co lut - w przeciwnym razie złącza mogą okazać się wadliwe - taka sytuacja określana jest mianem tzw. zimnych lutów. Brzmi skomplikowanie? Poznaj zasady lutowania i przekonaj się, że wbrew pozorom tego typu działanie nie jest trudne.
Jak prawidłowo lutować? Główne zasady
Jak dobrze lutować? Przede wszystkim warto na początek zaznajomić się z teorią. W elektronice wyróżnia się tzw. lutowanie miękkie (temperatura procesu jest niższa niż +450 stopni), a elementy spaja się za pomocą lutu zwanego potocznie cyną. Można wyróżnić też tzw. lutowanie twarde - jest to łączenie metali za pomocą spoiwa roztopionego do temperatury ponad +450 stopni. W przypadku tej formy lutowania, zamiast lutownic używa się palników, np. acetylenowo-tlenowych, a jako spoiwa można używać czystej miedzi. Na pierwszy rzut oka lutowanie może przypominać spawanie, jednak pomiędzy tymi dwiema czynnościami jest jedna zasadnicza różnica - podczas lutowania topi się tylko spoiwo, a nie łączone elementy, które mają temperaturę topnienia wyższą niż cyna. Najważniejsze w lutowaniu jest to, aby spoiwo miało odpowiednie właściwości, podobnie, jak łączone powierzchnie. Równie istotne są warunki, w jakich przebiega proces lutowania. Mając wiedzę teoretyczną, czas na praktykę. Poniżej przedstawiamy 3 kroki, które w skrócie przedstawiają czynność lutowania:
- przyłóż lutownicę do elementu i pola lutowniczego
- rozgrzej lutowaną powierzchnię
- roztop cynę o rozgrzane elementy
Ważne! Jednym z najczęstszych błędów popełnianych przez początkujących majsterkowiczów jest próba lutowania za pośrednictwem rozgrzewania cyny na grocie, a następnie przenoszenie jej w miejsce lutowania - takie działanie nie przyniesie upragnionego przez nas, trwałego rezultatu. Dla lepszego zobrazowania procesu lutowania przedstawiamy przykład z wykorzystaniem dwóch przewodów elektrycznych. Pierwszym krokiem jest ściągnięcie z nich izolacji (na ok. 5 mm) i skręcenie wystających końcówek. Kolejnym krokiem jest nagrzanie lutownicy i przyłożenie jej na ok. 3 sekundy do końcówki jednego przewodu (dla lepszego efektu można go na chwilę zanurzyć w roztopionej kalafonii, dzięki której cyna rozprowadzi się równomiernie). Następnie do kabla przykładamy cynę i trzymamy do momentu, w którym uznamy, że dodaliśmy jej wystarczającą ilość. Te same czynności wykonujemy na drugim przewodzie. Ostatnim krokiem jest ponowne nagrzanie lutownicy i przyłożenie jej do pierwszego kabla, aż cyna się rozpuści. Wówczas przykładamy drugi przewód. Czekamy na moment, aż lut zastygnie, a następnie izolujemy powstałe połączenie.
Dobór sprzętu - typy lutownic i ich zastosowanie
Jeśli już masz wiedzę na temat tego, jak prawidłowo lutować, czas na dobór odpowiedniego sprzętu. Poniżej prezentujemy typy lutownic i przybliżamy ich zastosowanie:
- lutownica grzałkowa - zwana też oporową. Jak sama nazwa wskazuje, lutownica ta ma wbudowaną grzałkę, która wytwarza ciepło, które kolejno jest prowadzone przez drut do grotu. Lutownice grzałkowe są wyjątkowo lekkie i wygodne w użyciu - to dzięki zasilaczowi i grotowi umieszczonymi osobno. Sprzęt oporowy nadaje się zarówno do prac hobbystycznych, jak i profesjonalnych prac przy elektronice. Do lutownic grzałkowych zaliczają się też lutownice kolbowe. Jednym z polecanych przez nas produktów jest
- lutownica Topex 100W o długości grota 81,4 mm, zakresie pracy temperatur do 500 stopni i napięciu zasilania 50 Hz. Model ten jest dedykowany lutowaniu miękkiemu - służy do łączenia metalowych części za pomocą niskotopliwego spoiwa, np. cynowo - ołowiowego. Świetnie sprawdza się podczas łączenia elementów o dużym przekroju, np. elektrycznych instalacji samochodowych, elektrycznych instalacji domowych o niskim napięciu, czy pracach, których specyfika wymaga zwiększonej temperatury nagrzewania.
- lutownica transformatorowa - wysoka temperatura uzyskiwana jest tu za pośrednictwem przepływu prądu o dużym natężeniu przez drut, który równocześnie jest grotem. Transformator jest integralną częścią tego typu lutownicy, stąd nazwa. Lutownice te szybko się nagrzewają, są idealne do szybkiego lutowania i rozlutowywania grubych kabli i elementów o dużej powierzchni. Produktem godnym polecenia jest np. model Condor 100W z akcesoriami, wyposażony w 3 wymienne groty, korpus wykonany z wytrzymałego tworzywa sztucznego, punktowe oświetlenie ułatwiające pracę oraz dużą moc, dzięki której lutownica poradzi sobie z wszelkimi pracami przydomowymi i warsztatowymi. W zestawie dostępna jest również cyna, kalafonia i walizka, która ułatwia przechowywanie i przenoszenie sprzętu.
Mamy nadzieję, że przygotowany przez nas poradnik pomógł Ci zrozumieć zasady dotyczące tego, jak prawidłowo lutować, aby osiągnąć trwały efekt. Wybierając konkretny model, pamiętaj, aby w pełni dopasować typ lutownicy do rodzaju wykonywanej pracy oraz materiału, który mamy zamiar lutować.
